اما تأثير آب و شراب « 1 » مقرر است كه آب ركنى از اركان بدن است و مخصوص است به آنكه داخل همه غذايى مىشود . ليكن بايد دانست كه آب غذا نمىدهد ، از جهت آنكه غذا را واجب است كه مشابهتى با غذاخوار داشته باشد تا جزو بدن او تواند شد . پس آب تنها جزو بدن نشود ، بل اگر در معده با غذاى خشك مثل برنج يا كباب ، ممتزج شود ، چنانچه يك حقيقت شوند ، ممكن است كه جزو بدن شود ؛ اما فى الواقع آن زمان غذا نه آب است ، بلكه مركب است از كباب و آب . پس خاصيت آب مطلق آن است كه غذا تنك كند تا در مجارى و ممرهاى تنگ تواند گذشت . بعد از آنكه [ آن آب ] كار خود كرده باشد ، طبيعت به يارى بارى « 2 » آن زيادتىها را بازگرداند و دفع كند و فايدهء گرده « 3 » در بدن اين است كه همچون مغناطيس ، آب‌ها به خود مىكشد و به مثانه ، دفع مىكند و از اين جهت است كه اطبا حال هضم اعضا از بول مىجويند . چون اين مقرر شد ، معلوم است كه همهء آب‌ها به حقيقت يكىاند ، اما مختلف مىشوند به سبب چيزهايى كه با او مختلط مىشود . پس بهترين آب‌ها آبى است كه اختلاط چيزها با او كمتر باشد ، مانند آب چشمه‌هاى كه بسيار و روان باشد و از گلى آزاد [ باشد ] « 4 » و [ از ] راه دور آيد و سرگشاده و رو به مشرق باشد و از بالا به نشيب آيد . زيرا كه اين صفات ، موجب صافى شدن و لطافت اوست . و از اينجا معلوم مىشود كه

--> ( 1 ) . خواننده محترم ، اين فصل حاوى توضيحاتى پيرامون فوايد و مضرات شراب مىباشد . لطفا در برخورد با جملاتى كه فوايدى را در طب براى شراب ذكر كرده است اين نكته را از نظر دور نداريد كه مضرات آن بيش از فوايد است ، كه در باب مضرات آن در همين كتاب شرح داده شده است . رجوع كنيد به ابتداى همين كتاب ذيل مقدمهء مصحح . ( 2 ) . منظور بارى تعالى است . ( 3 ) . كليه ، قلوه ( 4 ) . منظور اين است كه از گل آزاد باشد و آن آب ، گل‌آلود نباشد .